1. Epoka e Barokut

Shkarko (pdf)
2. E madhėrishmja ēokolata Shkarko (pdf)
3. Footprint Shkarko (pdf)
4. Gjykimet Shkarko (pdf)
5. Institucionet kulturore Shkarko (pdf)
6. Kubi Shkarko (pdf)
7. Kushtet atmosferike Shkarko (pdf)
8. Matjet antropometrike Shkarko (pdf)
9. Numrat Shkarko (pdf)
10. Piramida Shkarko (pdf)
11. Zbulimet gjatė viteve 1900-1999 Shkarko (pdf)
12. Shtetet gjarmono-folėse Shkarko (pdf)
13. Gramatika e Gjuhės shqipe Shkarko (pdf)
   

   

 

 

Peizazh pranveror


Isha e shtrirė nė njė vend vėrtet tė bukur. A thua a e dini ku isha? Isha nė njė vend tė mbushur me gjelbėrim e me lule tė bukura, lloj- lloj ngjyrėshe. Dėgjoja cicėrimėn e zogjve. Nuhasja aromėn e luleve. Ajo gjėja qė e shihja para syve tė mi, mė dukej njė qenie e pafajshme, shumė punėtore. Ishin bletėt e pakta qė zhuzhuritnin dhe bartnin mjaltin. Mendoja se isha duke ėndėrruar me sy tė hapur. Ato male tė thepisura, shtriheshin aty pranė meje dhe me ndalnin shikimin. Ai horizont qė dukej sikur bashkonte malin e qiellin, me dukej mė i bukur se kurrė. Livadhi ishte magjepsės. Shihja dallėndyshet qė hidhnin valle nė qiellin e kaltėr dhe pa re. Retė ishin larguar dhe kishin lėnė qiellin e kaltėr tė mbretėronte. Hidhja shikim sa andej, sa kėndej dhe shikoja atė bukuri qė mė rrethonte. Qielli filloi tė ndėrronte ngjyrė. Tani nė vend tė sė kaltrės ishte shfaqur njė ngjyrė magjepse- portokalli. E dija, tani ishte fundi i ėndrrės time me sy tė hapur. Tani gjithēka po mbaronte. Dielli po perėndonte dhe qepallat e mia po mbylleshin lehtė- lehtė, pa pėrtesė. Edhe pse ajo ėndėrr pėrfundoi, nė mendjen time do tė mbetet kujtim i pa shuar.


Blerina Zhitija
 

***************************************

 

Peizazh pranveror

 

Isha ulur nė njė livadh i mbuluar me njė ēarēaf ngjyra-ngjyra. Zėrat e klasės dėgjoheshin, por ata nuk mė interesonin. Unė dėgjoja zogjtė dhe erėn qė ngadalė dhe qetė ma ledhatonte fytyrėn. I hapa sytė, pashė qiellin qė kishte marrė njė ngjyrė dhe formė mahnitėse. Ato male qė sapo kishin filluar tė gjelbėronin, ato lule qė sapo po lulėzonin. Isha e zhytur plotėsisht nė mendime. Ai diell qė po ndriēonte e dukej i gėzuar qė po rrezatonte. Ajo hije qė mbulonte e mė freskonte. Pas gjithė atij pėrjetimi, ēdo gjėje i vjen fundi. Ora e mėsimit pėrfundoi. Tė gjithė u kthyem nė klasė. Atė ditė e kuptuam se ēfarė ėshtė natyra me tė vėrtetė. Njė mrekulli, ku e bukura s’ka fund.


Nita Kėpuska

 

***************************************

 

Shoku im i ēuditshėm


Jam mėsues nė njė shkollė. Kohė mė parė kur isha i vogėl kisha njė shok, shok vėrtetė tė ēuditshėm. Tė gjithė e ngacmonin dhe luanin me tė dhe ai as nuk fliste, derisa vendosa tė bėhesha shok me tė. Njė ditė pyeta mėsuesen se, ēfarė kishte ai djalė qė nuk fliste kurrė, ajo mė shikoi nė sy dhe mė tha se ėshtė i sėmurė.

Ohh! Nuk ndihesha mirė, takova njė djalė invalid dhe mentalisht tė sėmurė. Shokėt e mi u hidhėruan me mua, sepse nuk rrija mė me ta. Ata donin tė mė rrihnin. Ai kishte nevojė pėr njė palė kėmbė dhe unė pėr njė shok tė vėrtetė. E hipa nė shpatulla dhe vendosa ta mbaja ashtu pėrgjithmonė. Kėshtu ne u bėmė shokė si ėshtė fjala, ah po! Ne u bėmė shokė tė pandashėm. Ndihesha fajtorė pėr djalin e ēuditshėm. Njė ditė shokėt e mi tė vjetėr filluan tė na ndiqnin nėpėr qytet edhe unė fillova tė frikėsohesha, shpėtuam, shpėtuam. Djali i ēuditshėm filloi tė fliste. Kishte njė zė shumė tė ējerrė, por prapė se prapė tė bukur.

Nuk e di pse, por ai djalė filloi tė mė pėlqente. Doja tė rrija me tė. Derisa familja e tij u shpėrngul. Ende e kėrkoj atė djalė, shpresoj tė mos ketė vdekur.

 

 

***************************************

 

Dua tė bėhem

 

Si ēdo fėmijė edhe unė kur isha e vogėl , kisha frikė nga njerėzit e veshur me mantel tė bardhė. Mė vonė nėna mė bėri tė kuptoja se ata janė shpėtimtarėt e jetės sė miliona njerėzve.

“Ėndrrat tė ndihmojnė qė ta kesh njė motiv pėr jetėn, mė mėsonte gjithmonė gjyshi im. Dhe kishte plotėsisht tė drejtė, ngase tani kur jam njė vajzė sadopak e rritur e kam kuptuar kėtė. Ėndrra ime ėshtė qė njė ditė unė tė bėhem mjeke,tė jem ajo qė e para do t’u ofrojė njerėzve ndihmė,nė ēdo hap dhe nė ēdo kohė. Ėshtė njė profesion me pėrgjegjėsi,shumė human por edhe sfidues, ngase njeriu qet nė pah edhe ndjenjat e veta si qenie.

Ėshtė bukur ta veshėsh mantelin e bardhė, por ėshtė edhe njė rrugė shumė e gjatė qė tė arrijmė deri te ky qėllim apo kjo ėndėrr.

Unė them se ėshtė mirė tė ėndėrrosh sepse siē mė ka mėsuar gjyshi im, ajo tė jep shpresė,motiv dhe gjallėri pėr jetėn.
Tė rrėfen fshehtėsitė e jetės. Unė besoj se tė gjithė ju bashkėmoshatarėt e mi keni ėndrra qė shpresoj se njė ditė do tė na kthehen nė realitet. Uroj me zemėr qė kjo njė ditė tė na ndodhė!


 

***************************************

 

Unė kam njė ėndėrr…

 

Jeta e njeriut ėshtė begati e ēmuar. Ajo qė njeriun e ngriti

mbi gjallesat e tjera tė natyrės, ėshtė tė menduarit.


Unė si edhe ēdo fėmijė tjetėr, kam shumė ėndrra. Njėra ndėr ėndrrat e mia ėshtė qė ta jetojmė njė jetė sa mė pak tė dhimbshme e mė shumė tė lumtur. Do tė doja tė kisha njė fuqi magjike e cila do ndalonte krimin dhe shumė e shumė vese tė tjera tė kėqija tė cilat e shkatėrrojnė jetėn tonė. Droga – njė sinonim I vdekjes qė shkatėrron sė pari jetėn e individit, pastaj familjen dhe mė pas gjithė shoqėrinė .Gjithashtu edhe gjėrat e kėqija tė cilat po rrėnjosen ēdo ditė thellė e mė thellė nė trevat tona. Po lėndojnė fėmijė, pleq, po thyejnė zemrat e shumė nėnave e mė sė shumti po e shkatėrrojnė jetėn e atyre qė janė tė pafajshėm.
Jetohet vetėm njėherė, andaj duhet qė tė mos I humbasim mundėsitė qė na I ofron jeta dhe ta shfrytėzojmė ēdo moment tė saj, e jo ta shkatėrrojmė atė.
Po e pėrmbylli kėtė hartim me shpresėn dhe dėshirėn qė nė kėtė botė tė ketė sa mė pak krime, e sa mė shumė paqe, dashuri dhe lumturi.
 

Buena Aziri
 

***************************************

 

 

Nėna ime

Nėnėn time shumė e dua,
sepse ajo mė pėrkėdhej mua.

Nėnėn time e ndihmoj,
kur pėr mua ka nevojė.

Kur tė nisem pėr nė shkollė,
nėnėn time e pėrqafoj.


Laid Brestovci
 
Njė qershori

Erdh njė qershori,
Me plot gėzime,
Festė e madhe,
Pėr shkollėn time.

Fėmijė tė dashur,
Ėshtė dita juaj,
Luani, kėndoni
Pa pushuar.

Eris Pruthi
 

Njė qershori

Njė qershori ti je afėr,
Fėmijėt presin qė tė vish,
O qershor mrekullish.

Gjithė fėmijėt po gėzohen,
Dita e shkollės po afron,
Tė gjithė bėrtasin e brohorasin,
S'ka si shkolla jonė.

Lea Mazniku

 

***************************************

 

 

Qeni im

Sa dėshirė kam,
Tė kem njė qen,
Tė jetė i mirė,
Si kam dėshirė.

Mirė e mirė do ta ushqej,
Nė shėti do tė shkojmė,
Sė bashku do tė lozim,
ēaste tė bukura do tė kalojmė.

Tėrė kohėn do tė rrimė,
Paritmas ai mė ik vrik,
por nuk shkon larg,
se mė ka shok besnik.


Zgjim Kabashi
 

 

Njė qeshori

Njė qeshori dita jonė,
Zemrat na gėzojnė,
Tė gjithė bashkė,
Luajmė jashtė.

Kėtė ditė tė bukur,
Ejani ta festojmė,
Nė livadhe

tė lodrojmė.

Njė qeshori,
Dita e fėmijėve,
Ėshė e bukur,
si drita e yjeve.

 

Drin Hamolli
 

 

Ai

Atėherė, kur bora
Mbulon qytetin
Dhe gjithēka kthehet
Nė vend tė vetin,

M’ kujtohet Ai
Pėr tė Cilin jetoj
Pėr tė Cilin linda
Dhe e adhuroj.

Edhe atėherė,
Kur behari ēel
Dhe mendimet e mia
Lehtė m’i kthjellė

Prapė, zemrėn time
Ai ma pushton
Pėr atė tė vdes mua
S’mė mjafton.

E kur dielli tė gjithėve
Na ngrohė,
Ai mė kujtohet
Edhe nė atė kohė.

Ai, i cili ėshtė mik,
i cili kurrė s’mund tė jetė armik.

Dhe nė tokė,
Kur bien gjethet
Mua prapė,
Mė kaplojnė ethet.

Por, ėshtė i vetmi
Ai qė mė mbron,
Ai, qė nga ēdo rrezik
Mė shpėton.

Ai, i vetmi
Qė mė don,
Ai , i cili
Kurrė s’perėndon ...
 

     

 

 

1. Libri qė ėshtė blerė mė shumė se Bibla, ėshtė katalogu i IKEA.

 

2. Nju Jorku duket si peshk

 

3. Mund tė fillosh zjarr me akull.

 

4. Sallatat e McDonald's – it kanė 60% mė shumė yndyrė sesa hamburgerėt e tyre.

 

5. Farat e mollėve janė tė helmueshme.

 

6. Nė Francė, ėshtė legale tė martohesh me njerėz tė vdekur.

 

7. Ēokolata ta mundėson njė jetė tė gjatė.

 

8. Nė vitin 1982, njė student tė shkollės sė mesme e ka zgjedh kubin Rubik pėr 22.95 sekonda.

 

9. Njė njeri, pėr tė thyer rekordin botėror, nuk ka fjetur 11 ditė.

 

10. Njeriu i quajtur Charles Osborne, ka lemzuar pėrafėrsisht 69 vite.

 

11. Ėshtė ilegale tė blesh apo tė konsumosh uiskin “Jack Daniel's” nė atė qytet ku u prodhua.

 

12. Nė Saharė, mė 18 shkurt tė vitit 1979, ka rėnė borė.

 

13. Disa ditė para se tė lindte, njė grua kineze e bėn me dije mjekun se kishte dėgjuar zėrin e binjakėve tė vet tė palindur. Mjeku, natyrisht, nuk i ka besuar, por pa humbur shumė kohė bindet edhe vetė se pacienti i tij kishte tė drejtė: ai dėgjoi, por vetėm me veshin e djathtė, zėrat e fėmijėve nė barkun e asaj nėne.

 

14. Ura mė e gjerė nė botė qėndron nė limanin e Sidnejit (Australi): ėshtė 51,8 metra e gjerė. Mbi tė kalojnė dy binarė treni, tetė rrugė automobilistike dhe njė rrugė biēiklistėsh dhe kėmbėsorėsh.

 

15. Duket e pabesueshme, por ėshtė e vėrtetė se nė njė provincė tė Kinės, nė anėn veriperėndimore tė saj- nė Junana – sapo del dikush dhe thėrret “Bjer, bjer shi!...”retė nuk presin dhe – bie shi. Dhe, as kjo nuk ėshtė aq e ēuditshme sa ėshtė e ēuditshme dukuria tjetėr : nėse duhet shi i rreptė, njeriu duhet tė bėrtasė mė shumė, nėse duhet tė zgjasė shiu, duhet tė zgjasė edhe thirrja e njeriut. Ky fenomen i ēuditshėm ngjan vetėm nė malet e larta tė Gauligunshanit, ku ėshtė njė grup liqenesh qė i quajnė Liqene magjike, tė cilat janė aq “tė ndjeshme” sa vetėm po tė flitet apo tė kėndohet buzė tyre – qielli resh shi. Shkencėtarėt qė i ka tėrhequr ky fenomen mendojnė se ajri aty ėshtė aq i ngrirė me lagėshtirė sa edhe vibrimet mė tė lehta bėjnė qė avulli i ujit tė lėshojė pika shiu.

 

16. Qentė mė tė mėdhenj i pėrkasin racės sė Beradinėve, e ndėr ta mė i madhi ėshtė njėri qė quhet Benediktin – peshon 138 kg.

 

17. Alfabeti mė i gjatė nė botė ėshtė kamboxhiane – ka 72 germa.

 

18. Mendohet se uji ėshtė i pandrydhshėm, por kjo nuk ėshtė e vėrtetė : nė njė shtypje prej 1000 atmosfera, vėllimi i ujit pakėsohet pėr afro 5%. Nėse mbi det nuk do tė ushtrohej shtypja atmosferike, niveli i tij do tė ngrihej 30m dhe sipėrfaqe tė mėdha tokash tė ulėta bregdetare do tė mbuloheshin fare me ujė.

 

19. Dikur nė Paris ka dalė njė gazetė me emrin “Facoleta” qė ėshtė shtypur me njė letėr tė mirė prej orizi. Pas leximit kjo gazetė ėshtė pėrdorur nė vend tė faculetės. Nė Francė, po ashtu ka dalė gjatė vitit 1937, njė gazetė me emrin “Nymfat e ujit” qė ėshtė e botuar pėr njerėz qė kanė dėshirė tė lexonin duke u larė nė vaskė. Letra e saj i ka rezistuar ujit. Pas kėtyre, tani ka gazeta qė mund tė lexohen edhe nė errėsirė tė plotė. Tė tilla kanė filluar tė shtypen nė SHBA. Fletėt e njė gazete javore tė kėtillė, janė tė bėra prej njė materie fosforike. Kjo gazetė ėshtė shumė e pėrshtatshme pėr ata qė dėshirojnė tė lexojnė nė shtrat pa mos u penguar atyre qė s'e durojnė dritėn.

 

20. Deri mė tash dihet vetėm pėr njė lloj peshkaqeni qė mund tė jetojė jashtė detit. Ai quhet Carchahimus nicargauensis dhe jeton nė liqenin Nikaragua. Ka lloje peshkaqenėsh qė jetojnė nė ujėrat e njelmėta, por qė kalojnė edhe nė lumenj – ujėra tė ėmbla. Disa peshkaqen tė Atlantikut kanė depėrtuar nė lumenjtė Aēafalisė, nė Luiziana (SHBA) deri nė 250 km. Peshkaqeni qė jeton nė liqenin Nikaragua mund tė jetė i gjatė deri 3 m, dhe i sulmon njerėzit. Ky liqen gjendet nė njė lartėsi prej mė se 30 m mbi nivelin e detit dhe ka njė sipėrfaqe prej afro 7800 km². Megjithėse ėshtė afėr Paqėsorit (19km larg tij), uji i tij derdhet nė Atlantik, respektivisht nė Detin e Karaibeve, cili ėshtė afro 110 km larg liqenit.

 

21. Roboti i parė, me avull, si njeri ėshtė prodhuar nė SHBA mė 1868. Ai ka tėrhequr vet njė karrocė dyrrotėshe.

 

22. Gaforrja ėshtė garancia mė e mirė se uji i njė lumi ėshtė i pastėr. Kėtė bindje e kanė vėrtetuar ca shkencėtarė tė institutit Kazahribovod. Shi pėr kėtė arsye hidhen mijėra gaforre nė liqenin Nuhtarmin nė Kazahstan.

 

23. Vullkani i njohur Islandez Grmsvent i ka habitur vullkanologėt e kėtij vendi,sepse nė vend tė zjarrit,qė hedhin vullkanet,ai ka hedhur akull. Erupsioni i tij ka zgjatur 2 javė nė ēdo sekondė ajo grykė toke ka hedhur jashtė 420m³ akull,e kur i ėshtė shtuar aktiviteti-ajo sasi ka arritur nė 2000m. Sasia e gjithmbarshme e akullit nga ky vullkan ka arritur masėn 1,3km³. Shkencėtarėt janė interesuar pėr tė gjetur edhe nė tė kaluarėn e lashtė dhe kanė hasur fakte:nė sagat e vjetra islandeze pėrshkruhen raste erupsionesh tė akullta.

 



 

 

 

Ballina | Pėr ne | Nxėnėsit| Letėr Informative | Lajme | Kontakti

Copyright © Qendra pėr Arsim e Kosovės